Η ενότητα του Συνεδρίου, με θέμα την Αθλητική Ψυχολογία, Παχυσαρκία και Διατροφή, αναλύθηκε το Σάββατο 4 Οκτωβρίου, με συντονιστή τη δημοσιογράφο και μέλος του ΠΣΑΤ, Χριστίνα Αμερικάνου. Ο Αχιλλέας Υφαντίδης, ψυχολόγος υψηλής απόδοσης και επικοινωνιολόγος, μίλησε για το θέμα: «Από τον…GOAT στον αποδιοπομπαίο τράγο, η αρχιτεκτονική της φήμης στον αθλητισμό και ο ρόλος του δημοσιογράφου».
Συγκεκριμένα, ανέφερε τα εξής: «Μιλάμε πολύ συχνά για την ψυχολογία των αθλητών, αλλά η επιστήμη μου απουσιάζει από τη συζήτηση. Πριν έρθουν τα μεγάλα προβλήματα στη Μπαρτσελόνα, οι υπεύθυνοι της Ακαδημίας είχαν επιλέξει να κάνουν σεμινάρια στους ταξιτζήδες, οι οποίοι μετέφεραν κάθε μέρα τα παιδιά των Ακαδημιών από και προς τα σπίτια τους. Γιατί? Γιατί ο χρόνος που ξόδευαν τα παιδιά με τους ταξιτζήδες στο πήγαινε έλα ήταν περισσότερος από εκείνον που ξόδευαν με τους προπονητές τους. Και στόχος τους ήταν να διασφαλίσουν ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν θα τους δημιουργούσαν προβλήματα, δεν θα τους φούσκωναν τα μυαλά, δεν θα τους μιλούσαν για στημένα. Στη συνέχεια, βέβαια, ήρθε η οικονομική κρίση και το πλάνο αυτό πήγε στην άκρη. Αν, λοιπόν, ένας ταξιτζής μπορεί να επηρεάσει τα παιδιά, φανταστείτε πόσο μπορεί να τα επηρεάσει ο κλάδος σας, που είναι κομβικής σημασίας. Και αυτό γιατί κάθε μέρα βρίσκεστε στα σπίτια μας και γίνεστε κι εσείς μέρος της οικογένειάς μας. Είναι σημαντικό, όταν το παιδί μου σας ακούει, να έχετε να του πείτε πράγματα που θα το εμπνεύσουν περισσότερο από αυτά που θα τον κάνουν να νιώσει άσχημα. Στη φωτογραφία που σας δείχνω βλέπετε τους αδερφούς Αντετοκούνμπο. Όταν παίρνουμε συνέντευξη από τον Κώστα, τον Θανάση ή τον Άλεξ, είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό, οι ερωτήσεις αφορούν πάντα τον Γιάννη. «Πώς συγκρίνετε το παιχνίδι σας σε σχέση με του Γιάννη?», «Ποια επιρροή έχει στην καριέρα σας ο Γιάννης?», «Πείτε μας κάποια οικογενειακή ιστορία με τον Γιάννη που να είναι άγνωστη». Είναι αδύνατον να δώσουν συνέντευξη χωρίς να ερωτηθούν για τον αδερφό τους. Η οικογένεια Αντετοκούνμπο φαίνεται πως έχει κάνει καταπληκτική δουλειά με τα παιδιά της, γιατί είναι δεμένα και με αρχές. Ωστόσο, αυτό δεν μας δίνει το δικαίωμα να βλέπουμε τα αδέρφια του Γιάννη ως εκπροσώπους Τύπου του. Έχουν δικές τους καριέρες και προσωπικότητες. Θυμάμαι, πριν από δυο χρόνια, σε ένα Ακρόπολις, που δεν συμμετείχε ο Γιάννης, ο Κώστας έκανε καταπληκτικό παιχνίδι. Την επόμενη μέρα τα πρωτοσέλιδα έγραφαν «Ντύθηκε Γιάννης». Απορώ τι πρέπει να κάνει αυτό το παιδί για να αναφερθούν σε αυτόν με το όνομά του. Με αφορμή την οικογένεια αυτή, το θέμα αφορά όλους μας. Αφορά εμάς, τα ταλέντα μας που κάθε μέρα κάνουν δηλώσεις σε εσάς, σας λένε αυτά που θέλετε να ακούσετε και όσα δεν θέλει να ακούσει ο κόσμος, τα λένε στον ψυχολόγο. Αρα, το πώς θέτετε το θέμα, πώς θέτετε την ερώτηση, το όλο πλαίσιο, δεν επηρεάζει μόνο το τι διαβάζω εγώ. Επηρεάζει την προσωπικότητα και το μέλλον του ίδιου του αθλητή. Έχουν καεί άνθρωποι από πρωτοσέλιδα, από φουσκωμένα μυαλά και για αυτό το λόγο, θα δούμε λίγα πράγματα για την αρχιτεκτονική αυτών που κάνουμε και τι πρέπει ν α προσέχουμε
Το πρώτο πράγμα είναι το πλαίσιο επιτυχίας και αποτυχίας. Κατά βάση ένα παιδί παρουσιάζεται «γεννημένος πρωταθλητής». Πώς? Γιατί? Πού το είδατε αυτό? Και στην πρώτη του αποτυχία ποιος θα το συνεφέρει? Ποιος θα το επαναφέρει? Και πώς είναι δυνατόν αυτό το παιδί να μην επιρρίψει ευθύνες σε αυτόν που τον αποκάλεσε πρωταθλητή? Άρα για να μην είμαι πρωταθλητής, φταις εσύ ή το σύστημα. Εγώ σίγουρα, όχι, γιατί πώς γίνεται να φταίει ένας γεννημένος πρωταθλητής? Δεν χρειάζεται να προσπαθήσω, γιατί για να χάσω μάλλον οι άλλοι φταίνε ή η τύχη. Πρέπει να τονίσουμε ότι η επιτυχία και η αποτυχία έχουν ονοματεπώνυμο και είναι θέμα προσπάθειας. Όπως επίσης και το κομμάτι του αδιάφορου. Όποιος μας συμφέρει είναι «αδιάφορος» και όταν δεν μας συμφέρει «ήταν ανώτερος ο αντίπαλος». Επίσης, κάτι που πρέπει να ξεπεραστεί. Άλλο ένα θέμα με την αρχιτεκτονική των πλαισίων, είναι αυτό που έχει να κάνει με την προσδοκία. Δηλαδή ένα μεγάλο ταλέντο ή απόλυτο φαβορί (κατά γενική παραδοχή προκύπτει από τους γονείς, τους προπονητές, τους ατζέντηδες) έχουμε ταλέντο στην Ελλάδα να το καταστρέφουμε. Τώρα πρόσφατα, η εθνική μας στο ποδόσφαιρο κέρδισε τη Σκωτία. Βγήκαν κάποιοι την επόμενη μέρα και την παρομοίωσαν με τη Βραζιλία του ’70. Πρόκειται για νέα παιδιά, που θέλουν χειροκρότημα, αλλά κάποια στιγμή πρέπει να συγκρατηθούμε και λίγο. Ποιος θα αναιρέσει όλα αυτά στην πρώτη ήττα? Ποιος θα πει ότι έκανε λάθος? Ένα τρίτο κομμάτι έχει να κάνει με την ταυτότητα. Βλέπουμε έναν αθλητή, ο οποίος τη στιγμή που πέφτει η κάμερα πάνω του έχει τα νεύρα του για κάτι που συνέβη. Και αμέσως του κρεμάμε ταμπέλα. Αν τον οριοθετήσουμε ως κακό παιδί, τότε δημιουργούμε την αίσθηση πως ό,τι και να κάνει μετά, δεν αναιρεί την εικόνα του αυτή. Και έπειτα έρχεται η αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Με λες κακό? Κι εγώ θα αντιδρώ έτσι. Μια τέταρτη αρχιτεκτονική έχει να κάνει με την ανατροφοδότηση. Τραυματίζονται οι αθλητές μας και η δημοσιογραφική πένα πολλές φορές οριοθετεί αυτόν που αγωνίζεται, παρότι τραυματισμένος, ως ήρωα. Τι μήνυμα περνά αυτό? Ότι αυτός που δεν αγωνίζεται, γιατί πρέπει να προστατεύσει την υγεία του είναι δειλός. Κι επίσης περνά το μήνυμα ότι ίσως είναι καλύτερα να ρισκάρω την υγεία μου, προκειμένου να παίξω. Και αυτό δεν είναι μόνο ευθύνη του αθλητή, αλλά και του προπονητή του και της οικογένειάς του και των ειδικών να προστατεύσουν τον άνθρωπο, για να λάβει μια υγιή απόφαση με την οποία θα μπορεί να ζήσει μετά. Γιατί αν τραυματιστεί ξανά, δεν θα τον σώσει στην καριέρα του ότι είναι ήρωας. Θα πρέπει να ζήσει, αποχωρώντας από τον αθλητισμό ως ήρωας. Υπάρχουν, τέλος, κάποιες προκαταλήψεις. Καταρχάς, εθνικές/πατριωτικές και Γεωγραφικές. Εμείς εναντίον των άλλων. Προσφάτως, όταν έπαιζε η εθνική μας με την Τουρκία στον ημιτελικό, ήταν σαν να έπαιζε ο Κολοκοτρώνης ενάντια στον Δράμαλη. Και αν κερδίσει ο Κολοκοτρώνης είναι οκ. Αν χάσει όμως τι γίνεται? Και ας υποθέσουμε ότι οι αθλητές μας είναι ώριμες προσωπικότητες και το διαχειρίζονται. Οι γονείς τους όμως? Οι προπονητές τους?Οι φίλοι τους? Υπάρχουν και οικονομικές προκαταλήψεις. Όταν έχεις τεράστιο συμβόλαιο, απαγορεύεται να κάνεις λάθος. Επειδή παίρνω λεφτά, αποποιούμαι την ανθρώπινη ιδιότητά μου? Και γίνομαι έρμαιο της δικής σου κριτικής γιατί έτσι πιστεύεις? Έπειτα, είναι η αφήγηση με τον ήρωα και τον κακό. Πρέπει οπωσδήποτε στο αφήγημα να υπάρχει ένας ήρωας και ένας κακός και το αστείο είναι πως αυτός που είναι σήμερα ήρωας, αύριο θα είναι κακός. Σήμερα, δηλαδή, ο τάδε παίκτης είναι στην απέναντι ομάδα και τον βρίζω. Αν, αύριο, έρθει στη δική μου ομάδα θα τον αποθεώσω. Πως γίνεται ένας αθλητής να πάρει αποφάσεις ζωής με αυτό το σκεπτικό? Ξέρετε πόσοι ποδοσφαιριστές δεν θέλουν να σκεφτούν αλλαγή ομάδας, που θα τους δίνει περισσότερα λεφτά, για να μη στιγματιστούν? Υπάρχει, επίσης, η προκατάληψη θέσης. Πόσοι αμυντικοί έχουν πάρει τη Χρυσή Μπάλα? Μόνο 3. Γιατί? Γιατί η αποθέωση έρχεται στο γκολ. Που σημαίνει ότι ο αμυντικός είναι αόρατος. Αυτό σημαίνει ότι χτίζουμε κουλτούρα αθλητή με βάση το φαίνεσθαι. Η μόνιμη ερώτηση του μπαμπά όταν επιστρέφει το παιδί από την προπόνηση είναι αν έβαλε γκολ, ενώ υπάρχουν τόσα που μπορεί να προσέφερε στο παιχνίδι. Στο τέλος, έχουμε την προκατάληψη υγείας, που σημαίνει ότι αυτοί που τραυματίζονται και επιστρέφουν άμεσα μεταχειρίζονται ως ήρωες, ως μαχητές, ενώ αυτοί που δεν αγωνίζονται θεωρούνται κατώτερης αγωνιστικής αξίας.
Πάμε να δούμε και μερικά στατιστικά. Υπάρχει μια προκατάληψη με βάση τη φυλή. Μελέτη του 2023 ανέλυσε πάνω από 2.000 δηλώσεις σε πάνω από 80 αγώνες σε 4 μεγάλα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα. Οι σχολιαστές όταν συζητούσαν για την ευφυία, το 62% των επαίνων απευθυνόταν σε παίκτες με ανοιχτόχρωμους τόνους δέρματος. Όταν αντιθέτως μιλούσαν για κριτική, οι 6 στους 10 αναφέρονταν σε σκουρόχρωμους. Όταν μιλούσαν για δύναμη και πάλι οι 6 στους 10 αναφέρονταν σε σκούρους τόνους δέρματος. Το ίδιο συμβαίνει και με την ταχύτητα. Επίσης, οι άνδρες δημοσιογράφοι τείνουν να επαινούν την αθλητικότητα των ανδρών, ενώ οι γυναίκες κρίνουν τις αθλήτριες με βάση την αθλητική τους γενναιότητα. Και κάτι ακόμη πολύ ενδιαφέρον. Όταν μιλάμε για γυναικεία αθλήματα, η κάλυψή τους συχνά επικεντρώνεται στην προσωπική τους ζωή, την εμφάνιση ή την οικογένειά τους, παρά στα αθλητικά τους επιτεύγματα. Ανάλυση των Ολυμπιακών Αγώνων του Σίνδεϋ το 2000 αποκάλυψε ότι οι αθλητές των ΗΠΑ έλαβαν το 51% όλων των αναφορών στα τηλεοπτικά μέσα, κατά τη διάρκεια της κάλυψης σε primetime, ενώ κέρδισαν μόνο το 11% του συνόλου των μεταλλίων. Κλείνοντας, να επισημάνουμε ότι όλο αυτό έχει αντίκτυπο. Και δεν έχει μόνο στους αθλητές που πληρώνονται με εξαψήφια νούμερα, αλλά στα παιδιά μας. Άρα και στο σπίτι μας. Το μεγάλο ταλέντο δεν θα φάει μόνο του τοστ, θα του το ετοιμάσετε. Γιατί το μεγάλο ταλέντο απαξιώνει, ιδίως αν ο μπαμπάς πληρώνει για να μπει ένα μικρό σχόλιο στην εφημερίδα και κάποιοι παίρνουν χρήματα για να το παίζουν δημοσιογράφοι. Άρα μιλάμε για ψυχική υγεία, οικονομικά οφέλη και φήμη. Ειδικά στη σημερινή εποχή που τα πάντα καθορίζονται από τα social media και το πιο σημαντικό δεν είναι η απόδοση, αλλά το like στο facebook και η καρδούλα στο insta ή στο tik tok, αν η λογική είναι αυτή, τότε θα προτιμήσω να κάνω κάτι για το φαίνεσθαι παρά για την ουσία.
Μπορείτε να βοηθήσετε. Όταν ακούγεται ο εθνικός ύμνος, η κάμερα δείχνει μόνο τους 11 παίκτες και τον προπονητή. Ποτέ δεν έχει δείξει τον βοηθό ή τον φροντιστή ή τον 3ο και 4ο τερματοφύλακα. Για ποιο λόγο κάποιο παιδί να επιλέξει μια τέτοια θέση? Ας αναλογιστούμε όλοι τις ευθύνες μας».
- Το 12ο Διεθνές Αθλητικό Συνέδριο του ΠΣΑΤ διοργανώνεται σε συνεργασία με τον Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας και την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Την προσπάθεια αυτή του ΠΣΑΤ στηρίζουν οι Μεγάλοι χορηγοί του «Stoiximan» και «Volton», καθώς και η εταιρεία «Λουξ». Χορηγοί επικοινωνίας είναι η «ΕΡΤ», το «ΑΠΕ-ΜΠΕ», το «Πρακτορείο FM 104.9» και η «netway».
