Η ενότητα του Συνεδρίου, με θέμα την Ελληνική Γλώσσα, αναλύθηκε το Σάββατο 4 Οκτωβρίου, με συντονιστή τον Α΄Αντιπρόεδρο του ΠΣΑΤ, Μάνο Σταραμόπουλο.
Η Γιώτα Αντωνοπούλου, Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου μίλησε για το θέμα: «Γλώσσα και αφηγηματικότητα στο αθλητικό ρεπορτάζ»:
«Στο ακροατήριο παρατηρώ κυρίως παλαιούς συναδέλφους, έμπειρους, οι οποίοι χρησιμοποιούν σωστά την ελληνική γλώσσα και έχουν προσφέρει πολλά στην αθλητική δημοσιογραφία. Ζητώ από όλους, να απευθυνθούμε στους νέους και στις νέες συναδέλφους όχι υπό την μορφή μαθήματος, αλλά υπό την μορφή παραινέσεων που προκύπτει από τη δική μας συσσωρευμένη εμπειρία. Το Συνέδριό μας είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Δημήτρη Κωνσταντάρα. Όσοι συνεργάστηκαν μαζί του γνωρίζουν πόσο επέμενε στην ορθή χρήση της γλώσσας. Και δεν ήταν μόνο εκείνος. Τα τελευταία χρόνια αποχαιρετήσαμε πολλούς κορυφαίους συναδέλφους, πολλές σημαντικές μορφές της αθλητικής δημοσιογραφίας, που διέφεραν μεταξύ τους (άλλωστε όταν διακρίνεσαι, σημαίνει ότι έχεις διακριτά χαρακτηριστικά), είχαν όμως και κοινά. Ένα από αυτά ήταν η ορθή χρήση της γλώσσας. Για όλους αυτούς, η δημοσιογραφία δεν ξεκινούσε από το γράμμα δ, αλλά από το γ. Από τη γλώσσα. Απευθύνονταν διαρκώς σε διαφορετικά ακροατήρια, με διαφορετικές προσλαμβάνουσες, ωστόσο τα κείμενά τους ήταν πάντοτε φρέσκα. Γιατί? Γιατί διάβαζαν έως τα τέλη του βίου τους. Μιλούσαμε νωρίτερα με την Κωνσταντίνα Γογγάκη για τον Πέτρο Λινάρδο στην παρουσίαση του πρώτου της βιβλίου. Στη διάρκειά της, ο Λινάρδος γνώριζε ακριβώς τι παρουσίαζε, αφού είχε διαβάσει μέχρι και τις πηγές των παραπομπών της. Το αξιόλογο πάνελ που τον πλαισίωνε δεν είχε κάνει το ίδιο. Τι έκανε μοναδικές τις μεταδόσεις του Γιάννη Διακογιάννη? Το γεγονός ότι πάντοτε μελετούσε τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των χωρών που επισκεπτόταν και όλα αυτά τα ενσωμάτωνε στη μετάδοσή του. Διάβαζαν. Και για να γίνει κατανοητό πόσο σημαντικό είναι για τον δημοσιογράφο να διαβάζει, θα δανειστώ ένα παράδειγμα από ένα άλλο είδος δημιουργικής γραφής. Από την ποίηση. Πριν από λίγο καιρό, γνωρίστηκα σε μια κοινωνική εκδήλωση με μια κυρία γνωστή στους ποιητικούς κύκλους, και όταν τη ρώτησα αυτή την περίοδο τι γράφει, μου απάντησε πως αυτή την περίοδο διαβάζει. Δεύτερο ζήτημα σε συνάρτηση με το πρώτο. Πρέπει να κατανοούμε τη γλώσσα. Θα πρέπει να κατανοούμε τη βαρύτητα των λέξεων, των φράσεων και των εκφράσεων. Και εδώ θα δανειστώ ένα παράδειγμα από την παρουσία του βιβλίου του συναδέλφου Γιάννη Μαμουζέλου. Όταν σηκώθηκε η Βούλα Πατουλίδου, στον χαιρετισμό τον οποίο απηύθυνε, αξιοποιώντας αυτά τα λίγα λεπτά που είχε στη διάθεσή της, ζήτησε από τους δημοσιογράφους όταν μιλούν ή γράφουν, να λαμβάνουν υπόψη και την ψυχολογία των αθλητών και τα συναισθήματα, που εκείνη την ώρα τους δημιουργούν. Και έφερε ένα παράδειγμα. Όταν η ίδια βγήκε 10η στην Ατλάντα, στο νέο αγώνισμα στο μήκος, καθώς έβγαινε από το στάδιο την πλησίασαν δύο δημοσιογράφοι. Ο ένας αναρωτήθηκε πως γίνεται, ενώ είναι κορυφαία στο άθλημά της, ανέβασε την Ελλάδα στα ουράνια, δοξάζει τους πάντες, να μην ασχολείται με αυτό και να θέλει να αλλάξει. Και ο άλλος σε πιο έντονο ύφος, της τόνισε ότι αυτό δεν είναι το άθλημά της και καλό είναι να το αφήσει. Στην πραγματικότητα, είπε η Βούλα Πατουλίδου, της επεσήμαναν το ίδιο. Ο δεύτερος, όμως, την πλήγωσε βαθιά. Άκουσα με μεγάλη χαρά ότι πρόθεση του ΠΣΑΤ είναι να διοργανώσει και σεμινάρια για τον τρόπο με τον οποίο ομιλούμε για τα θέματα της αναπηρίας. Εδώ ακούμε τερατώδη πράγματα, που προσβάλλουν και τον πολιτισμό μας. Δεν είναι δυνατόν σήμερα να αναφέρουμε το αμαξίδιο, καροτσάκι. Και ποια η διαφορά? Με το καροτσάκι με μεταφέρουν. Με το αμαξίδιο, μετακινούμαι. Επίσης, δεν είναι δυνατόν να ακούμε στην τηλεόραση τη λέξη κωφάλαλος. Δεν υπάρχει πλέον αυτός ο όρος. Η σωστή λέξη είναι κωφός. Επίσης η έκφραση «ειδικές ικανότητες» αναπαράγει στερεότυπα μη ισότιμης συμμετοχής. Η έκφραση αυτή παράγει μια αντίστροφη ανισότητα, η οποία δεν οδηγεί στην ενσωμάτωση, όπως την αντιλαμβάνεται ο σύγχρονος πολιτισμός, όπως την αντιλαμβάνεται το κοινωνικό μοντέλο διαχείρισης της αναπηρίας. Τρίτο θέμα, συνέχεια των δύο προηγούμενων. Πρέπει να αγαπήσουμε τη γλώσσα. Βρισκόμαστε σε έναν ιερό χώρο. Και εδώ στην Αρχαία Ολυμπία γεννήθηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Και μαζί με αυτούς και μια ολόκληρη ορολογία. Κάποιοι από αυτούς έχουν φτάσει ως τις μέρες μας, κάποιοι άλλοι χάθηκαν. Πριν από μερικά χρόνια, η Ακαδημία Αθηνών ανέλαβε μια πρωτοβουλία. Να δημιουργήσει έναν οδηγό, ένα λεξικό, στο οποίο όλοι οι αθλητικοί όροι αποδίδονται σε 3 γλώσσες. Στην ελληνική, στην αγγλική και στη γαλλική. Το έκανε και σε συνεργασία με τη ΔΟΑ και ασφαλώς με τις Ομοσπονδίες. Γιατί? Για να θυμίσει σε όλους μας ότι υπάρχει ελληνική ορολογία, την οποία έχουμε χάσει. Και είναι σημαντικό να τη γνωρίζουμε, έστω και αν στο επίπεδο της καθημερινότητας δεν μπορούμε άμεσα να τη χρησιμοποιήσουμε, δηλαδή πχ μεταδίδοντας τις υδατοδρομίες, θα πούμε κανόε καγιάκ. Ωστόσο, με την προσπάθεια καλών δημοσιογράφων, κάποιοι όροι έχουν αντικατασταθεί. Δεν μιλάμε συχνά για γκολκίπερ ή σέντερ φορ, αλλά για τερματοφύλακα και κεντρικό επιθετικό. Γνωρίζοντας την ελληνική ορολογία, αγαπάμε την ελληνική γλώσσα και την εξελίσσουμε. Και ένα τελευταίο. Όλοι αυτοί οι σημαντικοί δημοσιογράφοι είχαν καλλιεργήσει τεχνικές αφηγηματικότητας. Το αθλητικό ρεπορτάζ, που προσωπικά λατρεύω, είναι ένα βαθιά αφηγηματικό ρεπορτάζ. Και η αφηγηματικότητα, ωστόσο, έχει και αυτή τους κανόνες της. Οι τεχνικές της είναι σημαντικά εργαλεία στα χέρια του αθλητικού συντάκτη και της αθλητικής συντάκτριας. Πολλές φορές ακούμε δύο δημοσιογράφους να μεταδίδουν το ίδιο γεγονός και ο ένας να αποσπά την προσοχή μας, ενώ ο άλλος όχι. Ο πρώτος γνωρίζει πώς να αφηγηθεί, πώς να περιγράψει. Για αν δώσω ένα παράδειγμα. Δεν γίνεται όταν περιγράφεις ένα ρεπορτάζ να είσαι και μέσα και έξω από αυτό. Δηλαδή, μπορείς να είσαι ένας ομοδιηγηματικός αφηγητής, δηλαδή μέσα σε αυτό που περιγράφω, ή ένας ετεροδιηγηματικός αφηγητής, δηλαδή είμαι έξω από αυτό που περιγράφω, το παρατηρώ και το περιγράφω. Ή μπορεί να είσαι ένας αυτοδιηγηματικός αφηγητής, δηλαδή να είσαι εσύ ο πρωταγωνιστής της αφήγησης. Αν θελήσω να γράψω για τον χώρο που βρίσκομαι τώρα, για τα συναισθήματα που μου δημιουργεί, θα είμαι ένας αυτοδιηγηματικός αφηγητής. Το σίγουρο, όμως, είναι ότι δεν μπορώ να είμαι και το ένα και το άλλο. Στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, στο Τμήμα Οργάνωσης και Διαχείρισης Αθλητισμού, στο οποίο έχω την τιμή να υπηρετώ, δημιουργήσαμε το πρώτο μεταπτυχιακό πρόγραμμα, δημοσιογραφίας, αθλητικής επικοινωνίας και φωτοειδησεογραφίας. Αυτό το οποίο θέλω να ανακοινώσω, σήμερα, με προσωπική χαρά, είναι ότι δημιουργήσαμε και το επιστημονικό εργαστήριο αθλητικής επικοινωνίας και δημοσιογραφίας. Πήραμε ΦΕΚ και είναι ιδιαίτερη χαρά μας ότι μέσα από αυτό το εργαστήριο θα μπορέσουμε να συνδράμουμε στην επίλυση μιας σειράς ζητημάτων, τα οποία αφορούν την αθλητική δημοσιογραφία. Το πρωί, ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας αναφέρθηκε σε ένα μνημόνιο συνεργασίας, το οποίο πρόκειται να υπογράψει η ΓΓ με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και αφορά το συγκεκριμένο εργαστήριο και άλλα τρία εργαστήρια του τμήματός μας, το εργαστήριο ποιότητας ζωής, το εργαστήριο εθελοντισμού και το εργαστήριο δρομικού κινήματος. Θέλουμε να καλέσουμε τον ΠΣΑΤ να συνεργαστούμε στο πλαίσιο αυτού του εργαστηρίου. Και δεν σας απευθύνω μόνο μια πρόσκληση. Σας απευθύνω μια πρόσκληση και μια παράκληση, προκειμένου και οι δύο να ενισχυθούμε, προκειμένου να επιτελέσουμε τον κοινωνικό μας ρόλο».
- Το 12ο Διεθνές Αθλητικό Συνέδριο του ΠΣΑΤ διοργανώνεται σε συνεργασία με τον Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας και την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Την προσπάθεια αυτή του ΠΣΑΤ στηρίζουν οι Μεγάλοι χορηγοί του «Stoiximan» και «Volton», καθώς και η εταιρεία «Λουξ». Χορηγοί επικοινωνίας είναι η «ΕΡΤ», το «ΑΠΕ-ΜΠΕ», το «Πρακτορείο FM 104.9» και η «netway».
